pending

RV Tauri Türü Asimptotik Dev Kolu sonrası Dev/Superdev Yıldızların Tayfsal Takip Gözlemleri - I: Dikine Hız Ölçümleri

Özet: 
Bu çalışmada seçilmiş Galaktik RV Tau türü post-AGB yıldızları için güncel dikine hız ölçümlerinin tespiti hedeflenmektedir. TFOSC'la elde edilecek dikine hızlar literatürdeki dikine hız ölçümleri ile birlikte değerlendirilerek program yıldızları için güncel dönem değerlerinin tespitinde kullanılacaktır. Çalışmada TFOSC'la bulunacak dikine hızlar Hipparchos paralaks hataları nispeten düşük program yıldızları için kinematik özelliklerin (i.e. uzay hızları) ve Galaktik yörünge parametrelerinin (e.g. Rm, ev, zmax) tespitinde kullanılacaktır. 2018B dönemi içersinde başvurusu yapılmış 18BRTT150-1359 no'lu gözlem projemiz kapsamında RTT150 Coude tayfçekeri ile elde edilecek güncel element bolluklarının, elde edilecek Galaktik yörünge parametreleri ile birlikte değerlendirilmesi sözkonusu metalce fakir program yıldızlarının doğalarının anlaşılması aşamasında önemli bir rol oynayacaktır. Not edilmesi gerekli önemli bir husus ta RV Tau türü değişenlerin önemli bir kısmının kimi zaman küresel küme üyesi yıldızlar kimi zaman ise galaktik halo karekteristikleri sergileyen alan yıldızları olarak karşımıza çıkmalarıdır. Literatürde sözkonusu bu post-AGB alt gurubu yıldızlarının çoğu için duyarlı paralaks / uzaklık ölçümleri yer almamaktadır. Dolayısıyla sözkonusu yıldızlar için güvenilir uzaklıkların temini mümkün olmamaktadır: GCVS'de listelenen 122 adet RV Tau türü yıldızın ancak 11 tanesi için Hipparcos astrometrik uydusu tarafından gerçeklenmiş trigonometrik paralaks ölçümleri mevcuttur. Bu 11 yıldızın 4'ü için paralaks hataları ölçülen paralaks değerleri ile karşılaştırılabilecek değerdedir. Bu çerçeve GAIA tarafından sağlanacak paralaks değerleri Hipparcos uydusu tarafından paralaks ölçümleri gerçeklenmiş fakat ölçüm hataları nispeten büyük kaynaklar için büyük bir avantaj sağlayacağı düşünülmektedir. Buna karşılık gözlem projesi kapsamında daha gerçekçi bir yaklaşım ile sözkonusu GAIA paralaks ölçümlerinin erişilebilir olmalarını beklemeksizin program yıldızları için derlenecek güncel kırmızıöte (2MASS, IRAS, WISE, AKARI, SPITZER) renkleri ve TFOSC tayfları post-AGB kaynaklar için tayfsal enerji dağılımlarının (Spectral Energy Distribution-SED) oluşturulmasında kullanılacak ve SED uydurma yöntemi yardımıyla sözkonusu sistemlerin uzaklıklarının tespitine çalışılacaktır. Açıklama: Projedeki amaçların gerçeklenmesi aşamasında 2018B Türk zamanı için proje başvuru dönemi için “RV Tauri Türü Asimptotik Dev Kolu sonrası Dev/Superdev Yıldızların Tayfsal Takip Gözlemleri - I: Dikine Hız Ölçümleri” “Rv Tau Türü Asimptotik Dev Kolu Sonrası Dev/Süperdev Yıldızların Tayfsal Takip Gözlemler – II: RV Tau Türü Alt Gurup için Birinci İyonizasyon Potansiyeli Etkisi ve Doğası” başlıklı iki farklı proje başvurusu gerçekleştirilmiştir. TFOSC tayf çekeri kimyasal bolluk analizi için son derece düşük çözünürlüklü bir tayf çekerdir (echelle mod için R~5000). Gözlenecek RV Tau örnekleri için parlaklıkları 9-11 kadir arasında değişim gösteren, genellikle gün ve hafta mertebesinde zonklama dönemleri ve ilişkili çizgi profil değişimleri sergileyen (line profile 8variations) değişen yıldızlardır. İlave olarak dıkıne hız ölçümleri tabanlı bu proje kapsamında TFOSC yardımıyla sadece dikine hız ölçümlerinin gerçeklenmesi amaçlandığından yani yüksek çözünürlüklü bir tayf gereksinimi olmadığı için kaynaklar için verilecek poz süreleri Coude tayf çekeri ile kıyaslandığında nispeten düşük tutulacak ve böylelikle TFOSC tayf çekeri yardımıyla mümkün olduğunca fazla sayıda örneğin kısa zaman diliminde gözlenmesi mümkün olacaktır. Diğer taraftan Coude tayf çekeri ile gözlenebilecek kaynak sayısı parlaklık ve kaynakların gözlenebilirlikleri gibi kısıtlamalar nedeni ile nispeten az olacaktır ve kaynak sayının artırılması için poz sürelerinin artırılması ve aynı kaynak için ardışık pozlamaların yapılması bir zorunluluk teşkil edecektir. Bu durum ise ancak az sayıda kaynağın gözlemini mümkün kılacaktır.

Yakın Galaksilerde Süpernova Kalıntılarının ve HII Bölgelerinin Optik Araştırılması

Özet: 
Bu projenin en önemli amacı, yakın galaksilerdeki olası süpernova kalıntıları (SNRs) ve HII bölgelerinin varlığını doğrulamak ve bununla birlikte yeni SNRs ve HII bölgelerinin keşfedilmesi amacıyla dar-band [SII], Halpha ve red continuum filtrelerini kullanarak optik araştırılmasını yapmaktır. Bu amaç ile 5 galaksi belirlenmiştir, bu sistemlerin az araştırılmış olması gözlemlerimizin ve yeni keşiflerin önemini ortaya koymaktadır. Her galaksinin de gözlemleri, SNRs'nin evrimini ve bulundukları ortamın yapısını anlamamız açısından çok büyük bir önem teşkil etmektedir.

Basık Yörüngeli Çift Sistemlerin Dikine Hız Ölçümleri

Özet: 
Bu projede literatürde ayrıntılı incelenmesi yapılmamış uzun dönemli ve basık yörüngeye sahip çift sistemlerin tayfsal gözlemleri yapılacaktır. Gözlenen sistemlerin elde edilen tayf verilerinden dikine hızları ölçülecektir. Ölçümleri yapılan dikine hızların yardımıyla sistemlere ait yörünge parametreleri belirlenecektir. Ayrıca, seçilen sistemlerin T60 teleskobu ile fotometrik gözlemleri yapılmaktadır. Tayfsal çalışma ile elde edilen yörünge parametreleri, fotometrik analizle elde edilen parametrelerle birleştirilerek sistemi oluşturan bileşenlerin fiziksel parametreleri hesaplanacaktır. Çift sistemlerin mutlak parametreleri elde edilerek, literatürde yer alan evrim modelleri ile karşılaştırılıp evrim durumları tartışılacaktır. Basık yörüngeli bu sistemler aynı zamanda eksen dönmesi göstermektedir. Sistemlere ait bileşenlerin elde edilen mutlak parametreleri kullanılarak literatürde verilen evrim modellerinden yıldızların kuramsal ortalama iç yapı sabitlerine ulaşılır. Böylece elde edilen gözlemsel ve kuramsal iç yapı sabitlerinin uyumu incelenecektir.

Çoklu Gezegen Sistemi Barındıran Kepler Yıldızlarının TFOSC-WP Polarimetresi ile VRI Bandında Polarimetrik incelenmesi

Özet: 
Projemiz kapsamında, Kepler uydusu (NASA Ötegezegen Arşivi) tarafından çoklu gezegen sistemi barındırdığı keşfedilen bazı yıldızların VRI bandında foto-polarimetrik gözlemlerinin yapılması düşünülmektedir. Yapılacak gözlemlerle bu yıldızların polarizasyon derecesi (PD) ile sistemlerdeki gezegen sayısı arasında bir ilişki olup olmadığı incelenecektir. Bununla birlikte, çoklu gezegen sistemi barındıran yıldızların polarizasyonu ile karşılaştırmak için, enkaz diski (debris disc) varlığı anlamına gelebilecek kızılötesi (IR) ışınım fazlalığı (Kennedy ve Wyatt 2012) gösteren seçilmiş 15 tane Kepler yıldızının VRI bandındaki polarizasyon ölçümlerinin de yapılması planlanmaktadır. Chavero ve ark. (2006) IR ışınım fazlalığı gösteren yıldızlar ile gezegen barındıran yıldızların polarizasyon dağılımlarının belirgin bir şekilde farklı olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bizde bu karşılaştırmayı çoklu gezegen barındıran Kepler yıldızları için yapmayı planlıyoruz. Yapılacak bu çalışmalar ile cevaplamak istediğimiz diğer bir soru ise, gezegen sistemi içeren yıldızların VRI bandındaki ışınımlarının polarize olup olmadığı ve polarize ise bu duruma neden olan muhtemel faktör veya etkinin ne olduğudur. Bununla birlikte, incelenecek kaynakların lineer polarizasyon özelliklerini fiziksel parametreleri (sıcaklık, metallik, yüzey kütleçekimi, kütle, yarıçap gibi) ile karşılaştıran istatistiksel bir analiz yapmayı planlamaktayız. Ayrıca, yapılacak gözlemlerle Kepler' in görüş alanında (FoV) bulunan lineer polarize olan yeni standart yıldızların literatüre kazandırılması sağlanacaktır. Projemizin diğer önemli bir yanı ise çoklu gezegen sistemi barındıran bu Kepler yıldızları için yapılacak ilk polarimetrik inceleme olmasıdır. Son olarak, bu çalışma ile geniş kapsamlı olarak yapılan güçlü polarize yıldız araştırmaları için yeni kaynaklar sağlanmış olacaktır.

Seçilmiş Galaktik Gezegenimsi Bulutsuların Tayfsal İncelenmesi

Özet: 
Bu proje kapsamında Galaksimiz içerisinde yer alan aşağıdaki kriterlere göre seçilmiş 10 muhtemel gezegenimsi bulutsu olarak kataloglanmış kaynağın gözlemlerinin yapılması planlanmıştır. Kriterler: • TUG’dan gözlenebilen (Dec > -15) • Açısal büyüklüğü 0.05 - 10 açı saniyesi aralığında olan • Muhtemel gezegenimsi bulutsu (Possible Planetary Nebulae) olarak kataloglanmış (HASH PN Databasse 4.6) Seçilen gezegenimsi bulutsu adaylarının yapılacak tayf gözlemleriyle gezegenimsi bulutsu olup olmadıkları (H II bölgeleri, Süpernova kalıntıları, simbiyotik yıldızlar, kataklismik değişen yıldızlar vb.) literatürde bilinen yayınım çizgi oranları kriterlerine bakılarak belirlenmeye çalışılacaktır. Doğrulanan kaynakların elektron yoğunlukları ve sıcaklıkları, merkezi yıldızları hakkında bilgiler elde edilerek doğası araştırılacaktır.

Manyetik Aktivite Gösteren Barınak Yıldızların Geçiş Dışı Parlaklık Değişimi Ölçümleri

Özet: 
Gezegen barındıran aktif yıldızların leke özelliklerinin gezegen geçişleri sırasında örtülmelerinin system parametreleri üzerindeki bozucu etkileri bilinmektedir (ref.). Aynı leke etkileri gezegen geçişi dışındaki zamanlarda, yani geçiş öncesi ve geçiş sonrasında, yıldız yüzeyini örten ilave nesne olmadığında da gözlenmektedir. Ancak bu durumda yıldızın parlaklığında değişim gözlenmektedir. Bu değişimlerin tekrarlama dönemi ve frekansı belirlenerek yıldız hakkında, etkinlik çevrimi bilgilerine ulaşılabilmektedir. Bu gözlem projesinde gezegenli barınak yıldızların geçiş dışı gözlemleri yapılarak bu parlaklık değişimleri analiz edilmeye çalışılacaktır.

Seçilmiş Blazar'ların kısa-orta vadeli değişim tespitleri amaçlı CCD BVRI gözlemleri

Özet: 
Bazı galaksiler merkezlerinde bolometrik parlaklığı 1041-108 erg s-1 aralığında değişen çok parlak küçük bölge barındırmaktadır (Woo ve Urry, 2002) ve bu parlak bölge Aktif Galaksi Çekirdeği (AGÇ) olarak adlandırılmaktadır (Beckmann ve Shrader, 2012). AGÇ’lerin böylesine parlak ışınımlarının nedeni, (muhtemelen dönen) süper kütleli karadelik (SKKD) üzerine aktif olarak yığılmaya devam eden madde olarak gösterilmektedir. AGÇ’lerdeki SKKD kütlesi 106 ile 1010 arasında değişmektedir. Merkezdeki bu SKKD etrafını optik olarak kalın, geometrik olarak ince bir yığılma diski (YD) çevrelemektedir. YD elektromanyetik tayfın optik, UV ve yumuşak X- ışınları bölgesinde ışınim göstermektedir. Blazarlar elektromanyetik tayfın hemen her bölgesinde değişim gösteren yapılardır ((Plotkin ve dig., 2008)). Bu değişim bir kaç dakika ile yıl mertebesi arasında olabilir. Bu değişim dakika/saat mertebesinde ise güniçi değişim (ya da mikrodeğişim) olarak sınıflandırılır, günler/ay mertebesinde ise kısa dönemli değişim olarak sınıflandırılır ve 1 kadiri geçebilen degisimler gözlenebilir, aylar/yil mertebesinde ise uzun dönemli degisim olarak siniflandirilir ve bazi durumlarda bu degisim 5 kadire kadar çıkabilir. AGÇ’ler elektromanyetik tayfın neredeyse tamamında gözlenebilen cisimlerdir ve farklı bölgelerdeki ışınımların kaynakları farkli mekanizmalardir. AGÇ’lerin astrofiziksel süreçleri, isinim mekanizmalari, geometrik yapilarinin anlasilmasi için bu cisimlerin es zamanli, çok dalgaboylu ve uzun süreli olarak gözlemlerinin yapılmasi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle değişik bilim grupları gözlem kampanyaları düzenleyerek bu çalışmalara katkıda bulunmaya çalışmaktadırlar. Bu çalısmamızda uluslararası işbirliği çerçevesinde, seçilen AGÇ’lerin gözlemlerini yaparak ortak bir çalışma yürütmeyi hedeflemekteyiz.

Seçilen Simbiyotik Yıldızların Uzun Dönemli Işık Değişimleri

Özet: 
Simbiyotik yıldızlar soğuk bileşeni kırmızı dev ve sıcak bileşeni genellikle beyaz cüce olan çift yıldız sistemleridir. Simbiyotik yıldızlar, beyaz cüce, beyaz cüce etrafındaki disk, toz ve jet yapılarının çalışılmasına olanak tanımanın yanı sıra bazı simbiyotik yıldızların kirmizi dev bileşeni Mira türü değişen yıldız olması nedeniyle geniş bir çalışma ortamı sunarlar. Bu çalışmada simbiyotik yıldızların bir evre boyunca gerçekleşen ışık değişimlerinin yanı sıra kısa dönemli ışık değişimlerinin çalışılması amaçlanmaktadır. Gökyüzü taramaları ve gelişen teknoloji ile birlikte bilinen simbiyotik yıldız sayısı hızla artmakta, dogasını anlamaya yönelik çalışmalara önemli katkıda bulunmaktadır (bkz. örneğin Belczynski et al., 2000; Akras et al., 2019). Önerilen bu projenin amacı seçilen simbiyotik yıldızların ışık değişimlerini elde edip, gözlenen özelliklerin ardındaki fiziği çalışmaktır.

Galaktik Açık ve Küresel Kümelerdeki Yakın Çift Yıldızlar

Özet: 
Galaktik küresel ve açık kümeler galaksinin ve yıldızların evrimi çalışmalarında önemli laboratuvarlardır. Kümenin ve küme üyesi yıldızların ortak parametreleri kullanılarak yıldız evrimine ilişkin detaylı çalışmalar yapmak mümkündür. Proje kapsamında, TUG-T60 teleskobu ile seçilen bazı Galaktik küresel ve açık kümelerde bulunan yakın ve etkileşen çift yıldızların çok renk (UBVRI) akı değişimlerinin elde edilmesi hedeflenmektedir. Sistemlere ilişkin T60 teleskobu ile elde edilecek gözlemsel sonuçlar literatürde bulunan diğer gözlemler ile birlikte analiz edilerek seçilen çift yıldızların yörünge ve fiziksel öğeleri hassas bir şekilde türetilecektir. Bu çalışma sonucunda elde edilecek veriler dikkate alınarak yapılacak yıldız evrim modelleri ile hem küme üyesi çift yıldızların evrim durumu detaylı olarak irdelenecek hem de kümeye ilişkin yaş ve uzaklık gibi bilgilerin tayin edilmesi planlanmaktadır. TUG teleskoplari ile elde edilecek bu gözlemsel sonuçlar kullanılarak, çift yıldızlarda gerçeklesen madde aktarımı, madde kaybı ve açisal momentum kaybı gibi süreçlerin yıldız evrimine etkisi yapılacak evrim modelleri ile test edilecektir. Kümelere ilişkin bu tür çalışmalar farklı kütlelerdeki yıldızların evrimini açıklamaya katkı sağlamasının yanısıra Galaksimizin evrimi çalışmalarına da katkı sağlayacaktır

Uzun Dönemli Erken Tür Çift Sistemlerin Çok Renk Fotometrik Gözlemleri

Özet: 
Bu gözlem projesi, seçilen uzun dönemli erken tür çift sistemlerin fotometrik gözlemlerle incelenmesi üzerinedir. Proje kapsaminda fotometrik gözlemlerinin yapılması düşünülen yıldızların, Akdeniz Üniversitesi’nin UBT-60 teleskobuna bağlı tayfçekeri ile tayf gözlemleri yapılmaktadır. Uzun dönemli çift sistemlerin bazıları için literatürde tarama yöntemleri ile elde edilen tek renk ışık eğrilerine ya da minimum zamanı gözlemlerine ulaşılabilmektedir. Ancak bu sistemlerin uzun gözlem zamanlarında alınan çok renk fotometrik gözlemleri ya azdır ya da ulaşılamamaktadır. T60 teleskobu ile yapılması planlanan çok renk gözlemleri ile çift sistemlerin farklı renklerdeki ışık eğrileri oluşturulacaktır. UBT-60 tayf gözlemleri ile bulduğumuz yörünge parametreleri kullanılarak bu ışık eğrileri çözülecektir. Bu çözümlerle sistemlerin fiziksel parametrelerinin elde edilmesi ve fotometrik yöntemlerle uzaklıklarin belirlenmesi hedeflenmektedir.

Sayfalar

-A +A
RSS - pending beslemesine abone olun.